Kısa cevap
Kısmen ertelendi. Temmuz 2026'da yürürlüğe giren 2026/1744 sayılı tüzük, işe alım ve kredi gibi yüksek riskli kullanımların takvimini 2 Aralık 2027'ye kaydırdı. Sohbet botlarında yapay zekâ bildirimi ve deepfake etiketleme gibi şeffaflık kuralları ise 2 Ağustos 2026'dan beri geçerli.
Bu yazıda
Ne değişti?
AB, Yapay Zekâ Yasası'nda (Tüzük 2024/1689) bazı tarihleri "Digital Omnibus" adı verilen bir değişiklik paketiyle güncelledi:
- Tüzük: 2026/1744
- Kabul: 8 Temmuz 2026
- Yayım: 24 Temmuz 2026, AB Resmî Gazetesi
- Yürürlük: 27 Temmuz 2026
Güncel takvim şöyle:
| Tarih | Ne geçerli oluyor? | Durum |
|---|---|---|
| 2 Şubat 2025 | Yasaklı uygulamalar ve yapay zekâ okuryazarlığı maddesi | Geçerli |
| 27 Temmuz 2026 | Omnibus yürürlüğe girdi. Okuryazarlık yükümlülüğü yumuşatıldı. | Geçerli |
| 2 Ağustos 2026 | Madde 50 şeffaflık yükümlülükleri. Avrupa Komisyonu'nun genel amaçlı model (GPAI) sağlayıcılarını denetleme ve cezalandırma yetkisi. | Geçerli |
| 2 Aralık 2026 | 2 Ağustos 2026'dan önce piyasaya sürülmüş üretken sistemlerde, Madde 50(2)'deki makinece okunabilir işaretleme için geçiş süresinin sonu | Yaklaşıyor |
| 2 Ağustos 2027 | Ulusal düzenleyici deney alanları (sandbox) | Ertelendi |
| 2 Aralık 2027 | Ek III yüksek riskli sistemler: işe alım, çalışan yönetimi, eğitim, krediye erişim ve benzerleri | Ertelendi |
| 2 Ağustos 2028 | Ek I: ürünlere gömülü yüksek riskli yapay zekâ (makine, tıbbi cihaz vb.) | Ertelendi |
| 2 Ağustos 2030 | Kamu otoritelerinin kullandığı yüksek riskli sistemler | Değişmedi |
Türk şirketi neden ilgilenmeli?
Yasa yalnızca AB'de kurulu şirketleri kapsamıyor. Madde 2'ye göre iki durumda Türkiye'deki bir şirket de kapsama girebilir:
- Yapay zekâ sistemini AB pazarına sunan sağlayıcılar, nerede kurulu olurlarsa olsunlar (Md. 2(1)(a)).
- Üçüncü ülkedeki sağlayıcı ya da kullanıcılar, sistemin ürettiği çıktı AB'de kullanılıyorsa (Md. 2(1)(c)).
Türkiye'den birkaç tipik örnek:
- AB'deki müşterilere yapay zekâ özellikli yazılım (SaaS) satan bir yazılım şirketi
- Avrupalı müşterilerine web sitesinde ya da WhatsApp'ta sohbet botuyla hizmet veren bir e-ticaret ya da turizm şirketi (bot bir AI agent ise işlem yetkileri de ayrıca değerlendirilmeli)
- AB'deki markalar için yapay zekâyla görsel, video ya da metin üreten bir ajans
- Avrupalı bir müşteriye aday değerlendirme aracı sağlayan bir İK teknolojisi şirketi
Şu anda geçerli olan: Madde 50
Madde 50, insanların yapay zekâyla etkileşime girdiğini ya da yapay zekâ ürünü bir içerikle karşılaştığını bilmesini amaçlıyor. 2 Ağustos 2026'dan beri geçerli ve ertelenmedi.
| Fıkra | Kimi ilgilendirir? | Ne yapmalı? |
|---|---|---|
| 50(1) | Sohbet botu ya da yapay zekâ asistanı sunan şirketler | Kullanıcıya bir yapay zekâyla konuştuğunu açıkça bildirin (bağlamdan zaten anlaşılmıyorsa) |
| 50(2) | Görsel, ses, video ya da metin üreten sistemlerin sağlayıcıları | Üretilen içeriği makinece okunabilir biçimde işaretleyin. Ağustos 2026 öncesinden piyasada olan sistemler için son tarih 2 Aralık 2026. |
| 50(4) | Deepfake üreten ya da kamuyu bilgilendirme amaçlı metinleri yapay zekâyla üreten kullanıcılar | İçeriğin yapay zekâ ürünü olduğunu açıklayın. Metnin insan editoryal kontrolünden geçtiği ve bir kişi ya da kurumun editoryal sorumluluğu üstlendiği durumlarda metin için istisna var. |
Ceza:
- Madde 50 ihlalinde üst sınır 15 milyon avro ya da yıllık küresel cironun %3'ü, hangisi yüksekse.
- KOBİ'ler ve küçük orta ölçekli şirketler için iki tutardan düşük olanı uygulanıyor.
Neler yumuşadı?
Yapay zekâ okuryazarlığı (Madde 4):
- Eski hâli: Şirketlerin çalışanlarının "yeterli düzeyde yapay zekâ okuryazarlığını sağlaması" bekleniyordu.
- Yeni hâli: Omnibus'la bu yükümlülük, okuryazarlığın "gelişimini desteklemek için tedbir almak" şekline dönüştü. Belirli bir düzeyin garanti edilmesinin gerekmediği de yazıldı.
- Pratikte: Eğitim ve iç kurallar hâlâ beklenen davranış. Yalnızca "yeterlilik" kanıtlama yükü hafifledi.
Ertelenen: yüksek riskli sistemler
İşe alım ve aday değerlendirme, çalışan performansı ve yönetimi, eğitimde değerlendirme, krediye erişim gibi Ek III alanlarında kullanılan sistemler için yükümlülükler 2 Aralık 2027'ye kaydı. Bu yükümlülükler şunları içeriyor:
- Risk yönetimi
- Veri kalitesi
- Kayıt tutma
- İnsan gözetimi
- Dokümantasyon
Ertelemenin anlamı iptal değil, hazırlık için yaklaşık 16 ay ek süre. AB'ye bu alanlarda yazılım satan Türk şirketleri için 2027 bir ürün geliştirme yılı olacak.
Türk şirketleri için yapılacaklar listesi
- AB bağlantınızı çıkarın. Yapay zekâ özellikli ürün ya da hizmetlerinizden hangileri AB'deki kullanıcıya ulaşıyor?
- Sohbet botlarınızı kontrol edin. AB'deki kullanıcılar, yapay zekâyla konuştuklarını ilk mesajda görüyor mu? Şirket içi kural için kullanım politikası şablonumuzun şeffaflık maddesini kullanabilirsiniz.
- Ürettiğiniz içeriği işaretleyin. Görsel, ses ya da video üreten bir sistemin sağlayıcısıysanız makinece okunabilir işaretleme yapın (2 Aralık 2026 tarihine dikkat). Kullanıcıysanız deepfake niteliğindeki içerikleri etiketleyin.
- Yüksek riskli kullanım var mı? İK, eğitim ya da kredi alanında AB'ye ürün sunuyorsanız 2027 için bir uyum planı başlatın.
- Tedarikçilerinize sorun. Kullandığınız modellerin ve araçların AB uyumu için hangi dokümanları sağladığını isteyin.
- KVKK ile birlikte düşünün. Türkiye'de yapay zekâya özel bir kanun henüz yok (Eylem Planı şirketlere yükümlülük getirmiyor), ama kişisel veri tarafında KVKK'nın 2025–2026 rehberleri geçerli. Kontrol listesi: Satın almadan önce 7 kontrol.
Takip edilecek sinyal: ulusal yasalar
AB üye ülkeleri yasayı uygulamak için kendi ulusal düzenlemelerini çıkarmaya başladı. Örneğin İtalya'nın 179/2026 sayılı kararnamesi 23 Ekim 2026'da yürürlüğe giriyor. Kararname, cezalarda AB yasasının tavanlarına atıf yapıyor. AB'de birden fazla ülkeye satış yapıyorsanız, yasanın yanında ülke düzenlemelerini de izlemeniz gerekecek.
Sık sorulan sorular
AB Yapay Zekâ Yasası Türkiye'de geçerli mi?
Doğrudan değil. Türkiye'deki bir şirket, yapay zekâ sistemini AB pazarına sunuyorsa ya da sisteminin çıktısı AB'de kullanılıyorsa yasanın kapsamına girebilir. Yalnızca Türkiye'deki müşterilere hizmet veren bir şirket için doğrudan uygulanmaz.
Sohbet botumuz var, ne yapmalıyız?
AB'deki kullanıcılara hizmet veriyorsa, kullanıcıya bir yapay zekâyla konuştuğunu açıkça bildirin. En kolay yol, ilk mesajda ve arayüzde görünür bir ifade kullanmak.
Ceza ne kadar?
Şeffaflık yükümlülüklerinin ihlalinde üst sınır 15 milyon avro ya da küresel cironun %3'ü (hangisi yüksekse). KOBİ'lerde iki tutardan düşük olanı uygulanıyor. Yasaklı uygulamalar için tavan daha yüksek.
Yüksek riskli sistemlerin takvimi tekrar değişebilir mi?
Yasal metin şu anda 2 Aralık 2027'yi gösteriyor. Planlamayı bu tarihe göre yapın. Değişiklik olursa bu yazıyı güncelleyeceğiz.